ياسنت لويى رابينو ( مترجم : غلامعلى وحيد مازندرانى )

68

مازندران و استرآباد ( فارسى )

هجرى بحكومت مازندران منصوب گرديد ديوارهاى آمل را تعمير كرد . بعد از او عبد اللّه بن حازم در آنجا خانه و سرايى به پا ساخت و آن را حازمه كوى ناميد كه يكى از محلات شهر است . محمد بن موسى نمايندهء مأمون در آمل مدت هشت ماه بوسيلهء اسپهبد مازيار در محاصره بود . وقتى كه شهر تسخير گرديد مازيار امر داد ديوارها را خراب كردند ولى بعد از چندى خود او قلعه‌هاى آمل و سارى را تعمير كرد و كوشيد كه خود را از قيد اطاعت خليفه آزاد سازد . ابن اسفنديار نقل مىكند كه در آمل عده‌اى بودند كه حسن بن زيد از وفادارى آنها ظنين شده بود و آن عده در زمان طاهريان صاحب مقام و منصب بودند و با مذهب حسن بن زيد هرچند ظاهرا موافقت داشتند ولى در باطن مخالف بودند . بنابراين حسن بن زيد از راه تدبير تمارض كرد و بعد خبر مرگ خود را انتشار داد و امر به تهيهء اسباب تشييع جنازه خود نموده بود و آن عدهء مخالف پرده از كار خود برداشتند و حسن بن زيد ايشان را محاصره كرد و همه را در مسجد جامع آمل بقتل رسانيد و اجساد آنها را در گوشه گودالى در قسمت شرقى مسجد انداخت كه تا زمان ابن اسفنديار « مزار شهدا » خوانده ميشد . سپس حسن بن زيد امر داد در محلهء راست كوى بقعه و گنبد بزرگى براى او ساختند كه تا زمان ظهير الدين برقرار بود . مولانا اولياء اللّه آملى نوشته است كه در زمان كودكى او اين بنا در شرف ويرانى بوده و در آن تابوت چوبى منقوشى وجود داشته است و ديوار آن پله‌هايى داشت كه تا رأس گنبد ميرسيد و هفتاد ده اطراف آمل و باغات و مزارع و حمامها و دكانها براى نگاهدارى آن بنا وقف شده بوده است . در سال 307 هجرى حسن بن قاسم داعى الصغير در محل مصلى نزديك آمل قصرى داشت و براى سرداران خود نيز عمارتى بلند در نزديك كاخ خود ساخت تا آنها در شهر مسكن نگيرند و باعث سكنه نشوند . قبر ابو على محمد بن احمد بن الحسن